Μιχάλης Μαστοράκης
Αλματώδη ανάπτυξη γνωρίζουν τα συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας με μπαταρίες στη γειτονική Βουλγαρία με εκτιμήσεις να μιλούν για πρόσθετες εγκαταστάσεις της τάξης του 1-1,5 GW φέτος, πράγμα που σημαίνει ένα συνολικό χαρτοφυλάκιο μέχρι και 3,5 GW μέχρι το τέλος του χρόνου.
Ειδικότερα, όπως αναφέρουν παράγοντες του κλάδου, επικαλούμενοι στοιχεία από σχετικές μελέτες για την αγορά της Βουλγαρίας, το βασικό σενάριο θέλει να συνεχίζεται αμείωτος ο ρυθμός διείσδυσης και φέτος, κατοχυρώνοντας και καθιστώντας την Βουλγαρία «ηγέτη» στο κομμάτι της αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες στην περιοχή των Βαλκανίων ανάμεσα στις υπόλοιπες συζευγμένες αγορές.
Αρκεί να σημειωθεί ότι η Βουλγαρία ξεκίνησε, μετρώντας μόλις 200 MW το 2024, για να φτάσει σήμερα να διαθέτει περί τα 2 GW έργα σε δοκιμαστική ή εμπορική λειτουργία και ένα pipeline που βάσιμα, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, μπορεί να προσθέσει περί 1,5 GW μέχρι το τέλος του χρόνου.
Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα προχωρά με πολύ πιο αργούς ρυθμούς με το συνολικό χαρτοφυλάκιο μπαταριών να προβλέπεται να φτάσει περί το 1 GW μέχρι το τέλος του έτους σε εν λειτουργία έργα. Η ποιοτική, όπως αποτυπώνεται, διαφορά ανάμεσα σε Ελλάδα και Βουλγαρία, όπως σημειώνουν πηγές της αγοράς με γνώση των διαδικασιών εντός και εκτός συνόρων, με την μία χώρα να ξεκινάει αργότερα και να καταλήγει να προπορεύεται σημαντικά στη σχετική κούρσα, οφείλεται σε μια σειρά «δομικούς» και οικονομικούς λόγους.
Οι λόγοι της επιτυχίας για την Βουλγαρία
Πιο συγκεκριμένα, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, τα προγράμματα RESTORE 1 και 2 στη Βουλγαρία, χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Ένωση και συνολικού ύψους 603 εκατ. ευρώ αποτέλεσαν βασικό λόγο για την ανάπτυξη του επενδυτικού ενδιαφέροντος με τους υποψήφιους επενδυτές να απολαμβάνουν σημαντική στήριξη στο CAPEX του έργου. Το εν λόγω πρόγραμμα προβλέπει επενδύσεις για την ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης συνολικής χωρητικότητας περί τις 3.000 MWh με ορίζοντα υλοποίησης των έργων μέχρι τις 30 Ιουνίου 2026.
«Τα προγράμματα RESTORE 1 και 2 έπαιξαν καταλυτικό ρόλο στη αυξημένη διείσδυση μπαταριών στη Βουλγαρία, έδωσαν σημαντική ώθηση» επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι ίδιες πηγές για να προσθέσουν ότι και στην Ελλάδα υπήρξαν ανάλογα σχήματα στήριξης μέσω των τριών διαγωνισμών υπό το καθεστώς του RRF, χωρίς ωστόσο να κυριαρχήσουν ανάλογοι «χρόνοι» στην υλοποίηση των έργων για μια σειρά λόγους. Από εκεί και πέρα, όπως εξηγούν οι ίδιες πηγές, η αγορά της Βουλγαρίας διακρίνεται από μεγάλα spreads τιμών στην αγορά επόμενης ημέρας ηλεκτρικής ενέργειας (Day-Ahead Market), γεγονός που με την σειρά του προδιαγράφει σημαντικά περιθώρια κέρδους.
Βέβαια το εν λόγω χαρακτηριστικό δεν απαντιέται μόνο στην περίπτωση της Βουλγαρίας αλλά περισσότερο ή λιγότερο, ευρύτερα στις αγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Αναγνωρίζεται ως ένας πρόσθετος οικονομικός λόγος-κίνητρο για ένα επενδυτή να προχωρήσει τάχιστα στην εγκατάσταση μιας μπαταρίας προκειμένου να επωφεληθεί της «ψαλίδας» ανάμεσα στις χαμηλότερες και υψηλότερες τιμές μέσα στην μέρα, όταν ειδικά γνωρίζει ότι αυτό δεν θα διαρκέσει για πάντα.
Ως γνωστόν, το χάσμα τιμών στη διάρκεια της ημέρας αμβλύνεται και εξομαλύνεται με την διείσδυση των μπαταριών, «απαλείφοντας» έτσι και τα μεγάλα περιθώρια κέρδους ή διαφορετικά, «κανιβαλίζοντας» την αγορά, πράγμα που με την σειρά του θα επιδράσει καθοριστικά στο ρυθμό διείσδυσης των μπαταριών στη γειτονική χώρα. Εκτιμήσεις θέλουν να συνεχίζονται οι σημερινοί ρυθμοί και το επόμενο έτος με το «κοντέρ» ωστόσο να πέφτει, προχωρώντας προς το 2030, περιορίζοντας έτσι το συνολικό χαρτοφυλάκιο μπαταριών της Βουλγαρίας περί τα 4 GW μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
Ο παράγοντας «τράπεζες»
Ένας δεύτερος λόγος που συνέβαλε στις αυξημένες ταχύτητες της γειτονικής αγοράς ήταν η στάση των τραπεζών ως προς τα έργα αποθήκευσης και δη τις merchant μπαταρίες. Στη Βουλγαρία, οι τράπεζες, όπως αναφέρουν πηγές της αγοράς, εμφανίζονται μεν να συμμερίζονται την περιρρέουσα ανησυχία περί των αμιγώς εμπορικών έργων που συναντάει κανείς και στις συζητήσεις με ελληνικές τράπεζες, ωστόσο επιδεικνύουν από την άλλη μια μεγαλύτερη ευελιξία που καταλήγει στη άμεση σύναψη δανειακών συμβάσεων. «Οι τράπεζες εμφανίζονται να είναι λίγο πιο εξοικειωμένες, χωρίς ωστόσο να καταγράφονται τεράστιες διαφορές με το τραπεζικό σύστημα της Ελλάδας», σημειώνουν οι ίδιες πηγές.
Έπειτα και χωρίς να έχει την βαρύνουσα σημασία των παραπάνω παραμέτρων, η ύπαρξη ενός καλού νομοθετικού πλαισίου που «προάγει» την ευέλικτη αδειοδότηση, χωρίς πρόσθετες χρεώσεις και αγκυλώσεις, συνέδραμε στην ταχύτερη ωρίμανση των έργων.
«Ταβάνι» τα 4 GW το 2030 λόγω κανιβαλισμού
Σε κάθε περίπτωση, όπως προαναφέρθηκε, παράγοντες της αγοράς βλέπουν «κορύφωση» της γειτονικής αγοράς περί τα 4 GW μπαταρίες μέχρι το 2030 με τον ρυθμό διείσδυσης να υποχωρεί πλησιάζοντας προς το τέλος της δεκαετίας τόσο λόγω της μείωσης του spread στη DAM όσο και λόγω επικείμενης «στενότητας» στην αγορά εξισορρόπησης, όπου και εκεί η «πίτα» θα κατατμηθεί πολύ περισσότερο, αφήνοντας στο «τέλος της ημέρας» ένα μικρό όφελος στον κάθε παραγωγό, δεδομένου ότι εξαρχής μιλάμε για μικρούς όγκους στην αγορά εξισορρόπησης.
Από την άλλη η Ελλάδα έχει ξεκινήσει πιο «ήρεμα» με προοπτική και περιθώριο να ανεβάσει ρυθμούς τα επόμενα χρόνια σε μια προσπάθεια να αμβλύνει τόσο τις περικοπές πράσινης ηλεκτρικής ενέργειας όσο και το πλήθος αρνητικών και μηδενικών τιμών.
«Κλειδί» η αναλογία στο ρυθμό διείσδυσης ΑΠΕ και μπαταρίες
Χρειάζεται πάντως να σημειωθεί ότι δεν πρόκειται για μια αυτόματη διαδικασία «αιτίου-αποτελέσματος» ως προς την συσχέτιση μπαταριών και περικοπών και αρνητικών/μηδενικών τιμών, παρά για «αναλογία» που στο σωστό μέγεθος θα επιτρέψει οι μπαταρίες να λειτουργήσουν «πυροσβεστικά» προς τις προκλήσεις της αγοράς των ΑΠΕ. Αντικειμενικά η εγκατεστημένη ισχύς των ΑΠΕ προπορεύεται των μπαταριών τόσο στη μία χώρα όσο και στην άλλη, πράγμα που για να εξομαλυνθεί στη σωστή αναλογία, θα απαιτηθεί χρόνος.
Ωστόσο, το επίδικο σήμερα, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, αφορά στον ρυθμό διείσδυσης ΑΠΕ και αποθήκευσης και την ανάγκη να «συμπορευτούν» στο ένα ή τον άλλο βαθμό. Αυτό τείνει να συμβεί με τα νέα έργα ΑΠΕ όπου πλέον μεταβαίνουμε στην κυριαρχία των υβριδικών (συνδυασμός ΑΠΕ και αποθήκευσης), εγκαταλείποντας τα standalone pv, πράγμα που ωστόσο δεν αρκεί, όπως σχολιάζουν οι ίδιες πηγές, για την συνολική εξισορρόπηση του «πράσινου» χαρτοφυλακίου.
Αυτή την στιγμή, η τρέχουσα εικόνα της αγοράς με την Βουλγαρία να μετράει GW εν λειτουργία μπαταριών και την Ελλάδα ορισμένα MW έχει καταλήξει, όπως έχει γράψει το energypress (δείτε εδώ και εδώ), επ’ ωφελεία των Βούλγαρων καταναλωτών με την Ελλάδα να εξάγει φθηνό «πράσινο» ρεύμα, την Βουλγαρία να φορτίζει τις μπαταρίες της και ακολούθως να προσφέρεται στους βούλγαρους καταναλωτές σε χαμηλότερες τιμές κατά τις βραδινές ώρες, αποσοβώντας εν μέρει τα spikes των τιμών που θα προκαλούσε η συμμετοχή των συμβατικών μονάδων για την κάλυψη της ζήτησης αν δεν υπήρχαν μπαταρίες.
Πηγή: https://energypress.gr/