του Αναστάσιου Λωσταράκου 

Η ολοκλήρωση του 2025 και η έλευση του νέου χρόνου αποτελούν, ως χρονικά ορόσημα, μια ευκαιρία για ανασκόπηση και κυρίως, για σκέψη και ιχνηλάτηση του μέλλοντος, το οποίο στον ενεργειακό κλάδο αποτελεί εκ των πραγμάτων μια ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση.

Τι μπορεί να ειπωθεί για τη χρονιά που σύντομα ολοκληρώνεται, ως σύνοψη και καταστάλαγμα; Είναι νομίζω σημαντικό να αναγνωριστεί ότι η ελληνική αγορά ενέργειας ωριμάζει πλέον φανερά, ότι μετά την περιδίνηση της post covid-19 εποχής και στη συνέχεια του πολέμου στην Ουκρανία έχει επανέλθει σε μια κανονικότητα η οποία όμως εστιάζει πλέον σε θέματα τεχνολογικής εξέλιξης, ψηφιοποίησης και εδραίωσης του τρίπτυχου: ασφάλεια εφοδιασμού, προσιτές τιμές, πράσινη μετάβαση. Και είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι κύριοι φορείς αυτής της σταδιακής «ενηλικίωσης» της αγοράς ενέργειας είναι κατά βάση οι ίδιες οι εταιρείες προμήθειας και παραγωγής, συνεπικουρούμενες από τους διαχειριστές των συστημάτων και δικτύων μεταφοράς ενέργειας.

Δεδομένης και της μεγάλης προσπάθειας που κάνει ολόκληρη η χώρα, στο πλαίσιο του σαφούς ευρωαντλαντικού της προσανατολισμού, για να ενισχύσει την γεωστρατηγική της θέση αποτελώντας μια σημαντική πύλη υποδοχής LNG αλλά και διεθνών διασυνδέσεων, δεν θα ήταν ατόπημα να υποστηρίξει κανείς ότι στον τομέα της ενέργειας η ελληνική αγορά έχει εισέλθει σε μια εξαιρετικά δυναμική περίοδο. Η περίοδος αυτή όμως απαιτεί προσεκτικούς χειρισμούς και σύνεση καθώς οι φιλοδοξίες ενεργειακής εξωστρέφειας της χώρας οφείλουν να συνδυάζονται με τη διατήρηση ισορροπιών σε ό,τι αφορά στο εγχώριο ενεργειακό γίγνεσθαι.

Αυτή η ισορροπία είναι το πρωταρχικό ζητούμενο για τον Ελληνικό Σύνδεσμο Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ) καθώς η νέα χρονιά μας βρίσκει αντιμέτωπους με θέματα τα οποία είναι γνωστά, καταγεγραμμένα από καιρό κι όμως συνεχίζουν να αποτελούν σημαντικές εκκρεμότητες για την αγορά μας. Μπαίνουμε πλέον στον έκτο χρόνο κατά τον οποίο το ζήτημα ληξιπρόθεσμων οφειλών και της σχετικής τροποποίησης του Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας παραμένει αρρύθμιστο, ένα κεφαλαιώδες ζήτημα για τον ΕΣΠΕΝ το οποίο έχει τεθεί με κάθε τρόπο και σε κάθε ακροατήριο από μέρους του Συνδέσμου, με πλήρη τεκμηρίωση για τους λόγους οι οποίοι επιβάλλουν την επίλυσή του προς όφελος των τελικών καταναλωτών. Αντίστοιχο χαρακτήρα χρονίζουσας διαρθρωτικής εκκρεμότητας έχει πλέον αποκτήσει και ο Ειδικός Λογαριασμός παροχής Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΕΛΥΚΩ) καθώς η διαταραχή της ισορροπίας του λογαριασμού η οποία έλαβε χώρα κατά την περίοδο 2021-2022 με σκοπό τη χρηματοδότηση των επιδοτήσεων του Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης, έχει πλέον μετατραπεί σε σώρευση μόνιμων ελλειμμάτων τα οποία διαμορφώνονται και πάλι στα επίπεδα του μισού δις ευρώ.

Τα ανωτέρω δυο ζητήματα μπορούν να επιλυθούν με τις ανάλογες πρωτοβουλίες της κυβέρνησης και είναι σημαντικό να τονισθεί ότι η επίλυσή τους συνεπάγεται άμεση, οριζόντια ενίσχυση του ανταγωνισμού καθώς και εκτόνωση των πιέσεων στις τελικές τιμές ενέργειας τις οποίες βλέπουν οι Έλληνες καταναλωτές. Το ίδιο βεβαίως δεν μπορεί να ειπωθεί σε σχέση με προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε ως κλάδος οι οποίες σχετίζονται με τις υποδομές μεταφοράς και διανομής ενέργειας – εκεί για να επιτευχθεί πρόοδος χρειάζεται μια πραγματική αλλαγή παραδείγματος και μια αλλαγή νοοτροπίας σε σχέση με σημερινό modus operandi.

Ως ΕΣΠΕΝ έχουμε πολλάκις μέχρι σήμερα αναδείξει το ζήτημα των απωλειών του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας και έχουμε αντίστοιχα παρέμβει προς όλες τις αρμόδιες κατευθύνσεις, προκειμένου να αναδείξουμε την επιτακτική ανάγκη για αλλαγή νοοτροπίας στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν την αγορά οι διαχειριστές. Η παροχή κινητροδότησης προς τους διαχειριστές και η σταδιακή εξοικείωσή τους με την αγορά για τα θέματα διαχείρισης των απωλειών τους, αποτελεί το κλασσικό μοντέλο λειτουργίας σχεδόν του συνόλου των χωρών μελών της Ε.Ε. πλην δυστυχώς της χώρας μας, η οποία ακόμη αντιστέκεται στην ενσωμάτωση των αντίστοιχων πρακτικών. Τα αποτελέσματα του συνεχιζόμενου «προστατευτισμού» τρόπον τινά της πολιτείας έναντι των διαχειριστών είναι εμφανή και δεν χωρούν αμφισβήτησης – η Ελλάδα συνεχίζει να είναι μακράν πρώτη σε συνολικές απώλειες μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στο σύνολο των χωρών μελών της Ε.Ε.

Περαιτέρω, είναι σημαντικό να έχουμε στο βλέμμα στο μέλλον και να βλέπουμε τις ευκαιρίες που έρχονται οι οποίες όμως είναι πολύ πιθανό να συνοδεύονται και από αντίστοιχες προκλήσεις. Για τη χώρα μας και για την εγχώρια αγορά ενέργειας, δεν χωρεί αμφισβήτησης η παραδοχή ότι το σημαντικότερο, το πλέον φιλόδοξο έργο αλλά ταυτόχρονα και ικανό να μετασχηματίσει εντελώς τον κλάδο, είναι φυσικά το έργο της αντικατάστασης του συνόλου των υφιστάμενων μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας με τους νέους, έξυπνους, τηλεμετρούμενους μετρητές. Η εικόνα μιας χώρας και μιας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας η οποία, σε πέντε χρόνια από σήμερα σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του ΔΕΔΔΗΕ, θα έχει μεταφερθεί σε ένα πλήρως ψηφιακό περιβάλλον, είναι φυσικά μια εικόνα η οποία γεμίζει αισιοδοξία την αγορά. Όμως, ήδη οι πρώτες ενδείξεις που μας δίνει η υφιστάμενη λειτουργία της αγοράς – καθώς το ποσοστό των έξυπνων μετρητών ήδη αυξάνεται εκθετικά και αντίστοιχα αυξάνεται ο όγκος της διακινούμενης ενέργειας ο οποίος τηλεμετράται – δίνει και τις πρώτες σοβαρές ενδείξεις ότι η ψηφιοποίηση, η τηλεματική και οι υφιστάμενες πεπερασμένες δυνατότητες του διαχειριστή του δικτύου δεν συμβαδίζουν.

Χρειάζεται τεράστια προσοχή εκ μέρους της πολιτείας στα θέματα της επέκτασης και  ψηφιοποίησης των υποδομών της χώρας, καθώς ο μονοπωλιακός χαρακτήρας των διαχειριστών συνεπάγεται αρκετές εγγενείς αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να μεταφέρουν τις υποδομές της χώρας στην ψηφιακή εποχή του μέλλοντος με τρόπο οικονομικά προσιτό προς τον τελικό καταναλωτή.

Εμείς ως ΕΣΠΕΝ θα επιμείνουμε και τη νέα χρονιά στο να προτείνουμε λύσεις που θα αποσκοπούν στην βελτίωση του συνολικού τρόπου λειτουργίας του κλάδου μας. Ως συμμετέχοντες στην αγορά θα δυναμώσουμε την παρουσία και τη φωνή μας στα κέντρα λήψεως αποφάσεων και θα συνεχίσουμε φυσικά να αναδεικνύουμε ζητήματα που αφορούν τον κλάδο.

_____

Ο Αναστάσιος Λωσταράκος είναι Γενικός Διευθυντής της NRG και Πρόεδρος του Ελληνικού Συνδέσμου Προμηθευτών Ενέργειας (ΕΣΠΕΝ).

Το άρθρο περιλαμβάνεται στο αφιέρωμα του energypress για τις εμπειρίες του 2025, τις προκλήσεις και τις προσδοκίες για το 2026.

Πηγή: https://energypress.gr/