του Δημήτρη Χριστογιαννόπουλου
Η ενεργειακή μετάβαση της Ελλάδας βρίσκεται σε μια φάση πλήρους ωρίμανσης. Η αλματώδης ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας έχει αλλάξει το ενεργειακό μείγμα της χώρας, αναδεικνύοντας τα φωτοβολταϊκά συστήματα σε κεντρικό πυλώνα αυτής της αλλαγής. Ωστόσο, η βιωσιμότητα της πράσινης μετάβασης δεν κρίνεται μόνο από την ισχύ των νέων πάρκων που διασυνδέονται στο δίκτυο, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο διαχειριζόμαστε το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα στο τέλος του κύκλου ζωής τους.
Η πρόσφατη απόφαση του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2026 για τη θέσπιση κατώτατης χρηματικής εισφοράς ανακύκλωσης φωτοβολταϊκών πλαισίων στα 132 ευρώ ανά τόνο (πλέον ΦΠΑ) αποτελεί ένα κομβικό σημείο καμπής. Πρόκειται για μια θετική και απόλυτα αναγκαία εξέλιξη, καθώς βάζει τέλος σε μια μακρά περίοδο θεσμικής αβεβαιότητας και εκκρεμότητας που επιβάρυνε την εγχώρια αγορά.
Από την αβεβαιότητα στη θεσμική σαφήνεια
Για χρόνια, το ύψος της χρηματικής εισφοράς για την εναλλακτική διαχείριση των φωτοβολταϊκών πλαισίων δεν είχε αποσαφηνιστεί ως προς ένα ελάχιστο επίπεδο από τον αρμόδιο θεσμικό φορέα, γεγονός που είχε οδηγήσει σε διαφορετικές εκτιμήσεις ως προς το απαιτούμενο ύψος της. Η ανάθεση μελέτης από τον ΕΟΑΝ για τον προσδιορισμό του κόστους της εναλλακτικής διαχείρισης και η απόφαση για τον καθορισμό της ελάχιστης εισφοράς στα 132 ευρώ ανά τόνο δημιουργούν πλέον ένα σαφές και θεσμικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για την αγορά.
Ο καθορισμός αυτού του κατώτατου ορίου περιορίζει πλέον την αβεβαιότητα ως προς το ύψος της εισφοράς και διαμορφώνει έναν κοινό κανόνα για όλους τους υπόχρεους παραγωγούς. Η ουσιαστική του αξία, ωστόσο, δεν θα κριθεί μόνο από την ύπαρξη της απόφασης, αλλά από την ομοιόμορφη εφαρμογή της και τη συμμόρφωση όλων των υπόχρεων στην πράξη.
Παρ' όλα αυτά, η θέσπιση ενός κανόνα από μόνη της δεν αρκεί. Παραμένουμε επιφυλακτικοί ως προς την πρακτική εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα του μέτρου στην καθημερινότητα της αγοράς, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποτελεσματική είσπραξη των οφειλόμενων εισφορών που αφορούν την περίοδο από το 2012. Μια θεσμική απόφαση αποκτά ουσιαστικό νόημα μόνο όταν συνοδεύεται από αυστηρούς μηχανισμούς ελέγχου, διαφάνεια και απόλυτη ισονομία. Το ζητούμενο πλέον είναι η εισφορά να μεταφραστεί σε πραγματικό περιβαλλοντικό όφελος και ουσιαστική κυκλική οικονομία, χωρίς "παραθυράκια" ή εκπτώσεις στην ποιότητα των διεργασιών.
Η ανάγκη για διαφάνεια και μετρήσιμα αποτελέσματα
Στον τομέα της ανακύκλωσης, η διαφορά ανάμεσα στις προθέσεις και στην πραγματικότητα αποτυπώνεται αποκλειστικά στους αριθμούς και την ιχνηλασιμότητα των υλικών. Σε έναν κλάδο που συχνά ταλανίστηκε από "σκιώδεις" ή ευκαιριακές πρακτικές, η επόμενη μέρα απαιτεί απόλυτη διαφάνεια και υψηλά ποσοστά ανάκτησης.
Η εμπειρία έχει δείξει ότι όταν υπάρχουν οι κατάλληλες προδιαγραφές, τα αποτελέσματα είναι θεαματικά. Στην εναλλακτική διαχείριση ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, η επίτευξη ποσοστών ανάκτησης που αγγίζουν το 99% σε ορισμένες κατηγορίες αποδεικνύει ότι οι ευρωπαϊκοί στόχοι δεν είναι απλώς θεωρητικοί, αλλά απολύτως εφικτοί. Ειδικά στα φωτοβολταϊκά πλαίσια και μιλώντας με την εμπειρία της ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ, η συλλογή άνω των 550 τόνων αποβλήτων (πάνω από 27.000 πάνελ) τα τελευταία χρόνια με ποσοστό ανάκτησης άνω του 95%, επιβεβαιώνει ότι η χώρα μας διαθέτει ήδη οργανισμούς με την απαραίτητη τεχνογνωσία, ώστε να διαχειριστεί το ζήτημα με όρους περιβαλλοντικής ακεραιότητας.
Ετοιμότητα υποδομών και εγχώρια προστιθέμενη αξία
Το μεγάλο ερώτημα της επόμενης ημέρας είναι αν η αγορά είναι έτοιμη να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις. Η απάντηση βρίσκεται στην ύπαρξη επιχειρησιακή ετοιμότητα υποδομών εθνικής κλίμακας.
Η αποτελεσματική εναλλακτική διαχείριση δεν μπορεί να περιλαμβάνει αποκλεισμούς. Απαιτεί 100% κάλυψη της επικράτειας και στις 13 Περιφέρειες, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη νησιωτική χώρα, όπου πρέπει να βρίσκεται τουλάχιστον το ένα πέμπτο των σημείων συλλογής, ώστε κάθε πολίτης και κάθε επιχειρηματίας να έχει ισότιμη πρόσβαση σε σύγχρονες υποδομές.
Παράλληλα, η κυκλική οικονομία αποκτά τη μέγιστη αξία της όταν υπηρετεί την αρχή της εγγύτητας. Η επεξεργασία των αποβλήτων φωτοβολταϊκών πρέπει να πραγματοποιείται εντός της χώρας, σε μονάδες όπως αυτές που λειτουργούν στη Στερεά Ελλάδα, τη Δυτική Μακεδονία και την Κρήτη. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται ένας διπλός στόχος: ελαχιστοποιείται το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των μεταφορών και ταυτόχρονα διατηρείται η προστιθέμενη αξία, οι επενδύσεις και οι θέσεις εργασίας στην εγχώρια οικονομία.
Συμπεράσματα για την επόμενη μέρα
Η απόφαση του ΕΟΑΝ αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για τη θεσμική τάξη και τη σαφήνεια στην αγορά ΑΠΕ. Όμως, η μετάβαση σε ένα πραγματικά βιώσιμο μοντέλο δεν θα κριθεί στα χαρτιά. Θα κριθεί στο πεδίο: στην ετοιμότητα των εγκεκριμένων συστημάτων, την αυστηρότητα των ελέγχων, την εξάλειψη των παρασιτικών φαινομένων και την ικανότητα της χώρας να ανακυκλώνει τον εξοπλισμό της εντός των συνόρων της.
Η ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ Α.Ε., με ένα ευρύ δίκτυο που ξεπερνά τους 600 συμβεβλημένους παραγωγούς και καλύπτει κάθε κατηγορία εξοπλισμού, παραμένει σταθερά προσηλωμένη σε αυτόν τον στόχο. Η επόμενη μέρα απαιτεί σοβαρότητα, θεσμική θωράκιση και πάνω από όλα, ουσιαστικό περιβαλλοντικό έργο με διαφανείς διαδικασίες.
Ο κ. Δημήτρης Χριστογιαννόπουλος είναι Γενικός Διευθυντής της ΦΩΤΟΚΥΚΛΩΣΗ Α.Ε.
(capital.gr)
Πηγή: https://energypress.gr/